Віцэ-прэм’ер Кабякоў не пераканаў, абвяргаючы Пуціна

Выказванні прэзідэнта Расіі У.Пуціна, што расійскі бок у прыхаваным выглядзе субсідзіруе беларускую эканомікі на суму каля $5,8 млрд., не адпавядае рэчаіснасці, заявіў 15 студзеня журналістам віцэ-прэм’ер Беларусі А.Кабякоў.

“Гэта, па меншай меры, недакладныя разлікі. А калі сказаць па праўдзе, гэтыя разлікі не грунтуюцца на дзеючай нарматыўна-прававой базе. Для таго, каб такія ацэнкі даваць, трэба зыходзіць з эканомікі дзеючых дамоў і ўзаемных абавязкаў бакоў”, — сказаў Кабякоў.

Нагадаем, што 15 студзеня, распачаўшы нараду з чальцамі ўрада РФ, Пуцін закрануў тэму беларуска-расійскіх адносінаў ў святле падпісанага напярэдадні пагаднення паміж дзвюма краінамі.

“Па газе гэта падтрымка (Беларусі) будзе вымярацца лічбай прыкладна $3,3 млрд., па нафце і нафтапрадуктах гэта лічба складзе $2,5 млрд., прычым другая лічба сапраўды падлічаная і ўзгодненая з беларускім бокам. Такім чынам, $5,8 млрд. толькі на энерганосьбітах – гэта падтрымка беларускай эканомікі ў 2007 годзе”, — сказаў Пуцін.

Кабякоў прынцыпова не згодзен з такімі разлікамі. Ён нагадаў, што ў аснове ўзаемнага гандлю Беларусі і Расіі ляжыць Пратакол аб увядзенні рэжыму свабоднага гандлю без вынятак і абмежаванняў, падпісаўшы які 11 гадоў таму, бакі зрабілі свой выбар і пацвердзілі раней дасягнутыя дамоўленасці па пытаннях свабоднага транзіту, умовах захавання вайсковых аб’ектаў Расіі на тэрыторыі Беларусі…

“Гэта значыць, ніякіх мытных пошлін, абмежаванняў ва ўзаемным гандлі быць не павінна. Гэты прынцып дзейнічаў 11 гадоў. На яго падставе наша дзяржава планавала сваё развіццё, інвестыцыі, мадэрнізацыю эканомікі”, — падкрэсліў віцэ-прэм’ер.

Па яго словах, бакі дасягнулі пагаднення, што гандаль будзе бязмытным:

“І раптам, калі гэтыя мыты выраслі да пэўных памераў, іншы бок вырашыў, што чагосьці недаатрымлівае... Атрымоўваецца, што нас хтосьці ўтрымлівае. Але гэтага не так. Ніколі ў адносінах з нашымі партнёрамі і размовы пра тое, што хтосьці кагосьці ўтрымліваў, субсідзіраваў ці патаемна аказваў падтрымку, не было”, — сказаў віцэ-прэм’ер.

Па яго словах, фактычна за два тыдня да канца 2006 года расійскі бок паведаміў аб змене ўмоў узаемнага гандлю, у адпаведнасці з якой “мы быццам бы павінны нашым партнёрам па выплаце $3,6 млрд. мытных плацяжоў за нафту, што увозяць ў Беларусь”. Па меркаванню віцэ-прэм’ера, у выпадку ўжывання вывазных экспартных пошлін на любыя тавары, бакі павінны дамовіцца аб размеркаванні сум гэтых вывазных пошлін паміж бюджэтамі краін.

“Гэта фактычна было зроблена па выніках мінулых перамоў. Уся розніца ў тым, што беларускі бок быў змушаны пагадзіцца, каб вывазныя мыты плаціліся не па выніках экспарту з Беларусі нафтапрадуктаў, а адразу пры ўвозе ў нашу краіну расійскай нафты для перапрацоўкі. Канешне, гэта парушэнне пратаколу, але гэтае меншае зло з таго, што магло б быць і што планавалася зрабіць з 1 студзеня 2007 года, калі была ўведзеная расійская экспартная мыта (каля $180 за 1 тону нафты)”, — адзначыў Кабякоў. — “Але казаць, што нам пры гэтым падарылі $2,6 млрд., нельга. Даўжнікамі мы сябе не лічылі і лічыць не будзем”.

Калі пайшла размова аб “мытных плацяжах” альбо “экспартных пошлінах”, то дзеля дакладнасці хацелася б паспрачацца з віцэ-прэм’ерам. Экспартная пошліна на расійскую нафту – гэта не мытная пошліна. Гэта ўнутраны расійскі падатак, які выплачваюць кампаніі-экспарцёры нафты ў бюджэт расійскай федэрацыі. Напрыклад: сёння сусветны кошт на нафту складае каля $390 за тону ($53 за барэль). Расійская кампанія, прадаючы нафту той жа Эстоніі атрымоўвае свае 390, з якіх $180 выплачвае ў расійскі бюджэт. Ніхто не перашкаджае гэтай расійскай кампаніі прадаць той жа Эстоніі нафту не па $390 за тону, а па $280. Але пры гэтым расійскі экспарцёр усё роўна пералічыць $180 экспартнай пошліны ў бюджэт Расіі. Розніца толькі ў тым, што ў 1-ым выпадку выгада экспарцёра складзе $210 з тоны нафты, а ў 2-ім –толькі $100.

Таму патрабаванні Расіі цалкам справядлівыя, і ніякім чынам не закранаюць бяспошлінны гандаль. Беларусь не выплачвае ні пошліну, ні мытныя плацяжы пры пастаўках расійскай нафты. У дадзеным выпадку менавіта Расія за кошт зніжэння свайго ўнутранага падатку робіць танней кошт нафты. што пастаўляецца ў Беларусь – за кошт уласнага бюджэту і расійскіх грамадзян.

Калі прытрымлівацца логікі Кабякова, тады Расія на падставе Пратаколу мае права запатрабаваць ад Беларусі патаннення ўсіх беларускіх тавараў на велічыню гэтага падатку, які паступае ў беларускі бюджэт (у Расіі такі падатак ужо даўно скасаваны). Калі ўлічыць, што стаўка падатку складае 3%, то гаворка ідзе аб 200 млн. даляраў — сума супастаўная з “коштам” цукровага пытання. Не, гэта не 2,5 млрд. даляраў, толькі многа тых, што за гэтыя “3%” жыве. Расія таксама можа запатрабаваць падзяліць і гэтыя 3% паміж бюджэтамі дзвюх краін. Таму “атрымоўваецца”, “што нас сапраўды ўтрымліваюць”.

Але, як працягнуў віцэ-прэм’ер, аналагічная сітуацыя складаецца і па газе.

“Расійскі бок прад’яўляе прэтэнзіі, што яна нас нібы субсідзіруе на $3,2 млрд. Ведаеце, у нас ёсць нарматыўна-прававая база, належным чынам ратыфікаваная, якая з’яўляецца кіруючай у дачыненні да любых унутраных дакументах бакоў. У прыватнасці, падпісана дамова аб стварэнні роўных умоў суб’ектам гаспадаркі Беларусі і Расіі”, — сказаў Андрэй Кабякоў. — “Гэта значыць пры ўзаемным гандлі бакі павінны забяспечваць выкарыстанне рэгуляваных коштаў, тарыфаў на аснове якіх складаюцца кошты ва ўнутраных рынках краін. Так, калі Расія рэалізуе вольнае цэнаўтварэнне, то Беларусь купляе тавары па тых коштах, па якіх Расія іх прадае. Але калі Расія прымае рашэнне аб тым, што кошты на газ рэгулююцца дзяржавай, то ў адпаведнасці з дамовай яна павінна будзе падаць Беларусі нацыянальны рэжым… Мы разумеем урад Расіі. Яны вельмі адказна паступаюць у дачыненні да свайго насельніцтва, разумеючы, што рух па коштах у 2007 годзе больш чым на 15% выкліча негатыўную сітуацыю ў эканомікі Расіі. Але чамусьці беларусам у два разы павялічваць кошт можна. Вось такая дапамога, такая падтрымка”, — адзначыў Кабякоў.

Прыйдзецца нагадаць, што Беларусь ужывае 75 абмежавальных мер у дачыненні расійскіх тавараў. Па ацэнцы МЭРГ РФ, агульная шкода Расіі ад гэтых мер складае $2,8 млрд.. А ўжо калі палічыць усе беларускія тавары, кошты на якія рэгулююцца дзяржавай, то, паводле развагі Кабякова, Беларусь у адпаведнасці з дамовай павінна падаць Расіі такі нацыянальны рэжым, які інакш як уваходжанне ў склад Расіі не назавеш…

Віцэ-прэм’ер таксама папракнуў расійскі бок у тым, што “Газпром” нідзе такіх умоў, як у Беларусі не мае”.

Кабякоў мае рацыю: “нідзе няма такіх умоў”, а дакладней такіх нізкіх коштаў, па якіх Беларусь купляла расійскі газ апошнія 11 гадоў. Што дзіўнага ў тым, што Расія перыядычна прасіла адпрацаваць гэтую палёгку, бо віцэ-прэм’еру добра знаёма выказванне “бясплатны сыр толькі ў пастцы”.

“Калі ўжо забяспечваць мяккі пераход да саюзных адносін, то трэба разумець, што і беларускі бок не меней мякка паступіць з аб’ектамі, што знаходзяцца на нашай тэрыторыі. Гэта датычыцца і платы за зямлю, і тых аб’ектаў, якія запісаныя ў пратаколе (вайсковыя аб’екты) і цэлы шэраг іншых пытанняў”, — рэзюмаваў А.Кабякоў.

Магчыма, але пакуль не атрымоўваецца ні “рэагаваць”, ні “кваліфікавана адстойваць свае пазіцыі”. А таму беларусы, расіяне і іншыя жыхары кантынента былі вымушаны замест калядных і навагодніх святаў уважліва сачыць за развіццём беларуска-расійскіх адносін у нафтагазавай сферы, за бесперапыннымі перамовамі.

За гэты час у грамадзян з’явіліся свае крыўды і прэтэнзіі. Але самая вялікая прэтэнзія, і ў першую чаргу ў беларускіх грамадзян, да кіраўніцтва Украіны — за тое, што не скарысталіся яны гістарычным момантам. А момант быў, і які. Калі Расія прыняла рашэнне перакрыць падачу нафты па нафтаправодзе “Дружба”, Украіне варта было выявіць салідарнасць з беларускім народам і перакрыць нафта- і газаправоды, якія праходзяць па яе тэрыторыі. У выніку — за некалькі дзён такога “бі-латэральнага” адключэння энэргаартэрый, Еўропа ў поўнай меры ўсвядоміла бы, што такое “энергетычная бяспека”, і адразу бы знайшла патрэбны аб’ём “інвестыцый” на гарантаваную дэмакратызацыю Беларусі і Украіны, а таксама сумесна з Расіяй ужо да канца 2007 года вырашыла б пытанне аб альтэрнатыўных варыянтах пастаўкі расійскіх энерганосьбітаў на свой рынак

Паводле АФН