У Беларусі адбіраюць нафтавыя мыты

Урад Расіі ўзмацніў жорсткасць сваіх патрабаванняў да Беларусі па падзеле прыбыткаў ад экспартных мыт на нафтапрадукты, што выпрацоўваюцца на беларускіх НПЗ з расійскай сыравіны. Зараз паступленні ад мыт прапаноўваецца дзяліць у прапорцыі 85% на 15% на карысць Расіі. Беларускі бок, не жадаючы губляць каля 1,5-2 мільярдаў даляраў у год, у абмен на адмову ад планаў падзелу прыбыткаў гатовы пайсці на саступкі па іншых патрабаваннях Расіі — уніфікаваць стаўкі экспартных мыт на нафтапрадукты і не падвышаць тарыфы на перапампоўку расійскай нафты па тэрыторыі Беларусі.

Як паведаміла ўчора “Прайм-ТАСС” “крыніца, блізкая да ўрада”, падрыхтаваны расійскім бокам праект аб падзеле мыт мяркуецца перадаць беларусам ужо падчас вызначанага на канец верасня трэцяга раўнду перамоў аб адмене абмежавальных мер ва ўзаемным гандлі паміж Расіяй і Беларуссю. Прапаноўваючы Мінску дзяліцца даходамі ад збораў за вываз дызпаліва, мазуту, бензіну і іншых нафтапрадуктаў, Масква апелюе да 4-га артыкулу дамовы аб Мытным саюзе ад 30 лістапада 1995 года, паводле якога беларускі бок павінен аддаваць расійскаму бюджэту частку мыт, сабраных пры вывазе нафтапрадуктаў, атрыманых з расійскай сыравіны. Логіка дамовы такая: паколькі ад экспарту расійскай нафты на тэрыторыю братэрскай дзяржавы бюджэту РФ нічога не дастаецца, “сваё” ён павінен атрымаць, калі выпрацаваныя з пастаўленай сыравіны нафтапрадукты будуць прададзеныя трэцім краінам, гэта значыць у Еўропу.

Рэальна норма аб падзеле ніколі не працавала — дзяліцца беларусам асабліва няма чым. У Беларусі мыты “ў чыстым выглядзе” свайму бюджэту практычна не плацяць — яны залічваюцца ў рахунак ПДВ, які выплачваецца пры куплі расійскай нафты. Акрамя таго, самі стаўкі экспартных мыт там ніжэй, чым у Расіі. У выніку беларускі бюджэт атрымоўвае ад экспарту нафтапрадуктаў усяго 10 даляраў з тоны — пры тым што ў Расіі сярэдняя стаўка мыты пры вывазе тоны нафтапрадуктаў перавышае 120 даляраў.

Акрамя занясення істотнага ўкладання ў беларускі бюджэт (па адзнаках экспертаў — да 2 мільярдаў даляраў у год, што дае прырост беларускага УВП у 2-3% у год) дзеючы парадак дазваляе зарабіць і расійскім нафтавым кампаніям. Пастаўляючы вызваленую ад мыт нафту на беларускія НПЗ, яны (дакладней, іх даччыныя прадпрыемствы ў Беларусі) прадаюць атрыманыя нафтапрадукты на экспарт з выплатай невысокіх (50-75% ад расійскага ўзроўню) беларускіх вывазных мыт. У 2005 годзе Беларусь завезла з Расіі 19,2 млн. тон нафты, экспартавала 13,5 млн. тон нафтапрадуктаў.

Час ад часу расійскі бок выкарыстоўвае тэму субсідзіравання беларускага экспарту для палітычнага ціску на Беларусь падчас перамоваў аб стварэнні адзінай дзяржавы. Апошні раз гэта адбылося ў красавіку 2006 года, калі Масква распачала спробу прымусіць Мінск аддаваць палову экспартнай мыты ў расійскі бюджэт. Красавіцкая атака супала з патрабаваннямі “Газпрома” падвысіць кошт закупкі газу Беларуссю. Цяперашняе патрабаванне аддаваць расійскаму бюджэту ўжо 85% заробленага на мытах, відаць, таксама павінна надаць дадатковую вагу прапанове “Газпрома” аб стварэнні сумеснага прадпрыемства з “Белтрансгазам” і новаму варыянту дамовы на 2007 год, у якім кошт на расійскі газ для Беларусі складае 200 даляраў за 1 тыс. куб. м замест цяперашніх 46,7 у.а.

Да чарговага раўнду барацьбы Белы дом падрыхтаваўся дасканала. Па словах крыніцы “Прайм-ТАСС”, расійскі бок нарэшце падлічыў свае страты ад нескарыстання 4-га артыкула. Згода Беларусі аддаваць Расіі 85% прыбыткаў ад мыт магла б прыносіць расійскай казне 350 мільёнаў даляраў у год, уніфікацыя ставак мыт — яшчэ 500 мільёнаў. Агульныя страты расійскага бюджэту ад “палітычнага” вызвалення паставак нафты ў Беларусь ад мыты ацэненыя ў 1,7 мільярдаў даляраў толькі за першую палову 2006 года.

Улады Беларусі тым часам рыхтуюцца да гандлю з Масквой і заяўляюць аб гатоўнасці для пачатку выканаць першую частку патрабаванняў — “падцягнуць” свае мыты да ўзроўню расійскіх. 22 жніўня беларускае МЗС абвясціў, што канцэрн “Белнафтахім”, аб’яднаў прадпрыемствы нафтахімічнай галіны Беларусі і прадставіў на разгляд камісіі па пытаннях імпарту энергарэсурсаў пры радзе міністраў рэспублікі свае прапановы па падвышэнні экспартных мыт на нафтапрадукты. Акрамя таго, ужо па неафіцыйнай інфармацыі, у абмен на здыманне тэмы мыт з абвесткі дня “Белнафтахім” гатовы не настойваць на падвышэнні не перагледжаных з 1995 года тарыфаў на перапампоўку экспартных аб’ёмаў расійскай нафты па тэрыторыі Беларусі. Паколькі праз РБ здзяйсняецца вялікая частка паставак расійскай нафты ў далёкае замежжа, апошні аргумент беларусаў можа апынуцца цалкам пераканаўчым.

Паводле “КоммерсантЪ”
kommersant.ru