У Полацку ўсталявалі помнік Усяславу Чарадзею

Усталяванню помніку Чарадзею папярэднічаў колькігадовы конкурс. Сярод магчымых аўтараў былі і Алесь Шатэрнік, і Сяргей Бандарэнка, але замову на выраб манумента атрымаў Аляксандр Прохараў.

Гэты скульптар ужо звяртаўся да вобразаў нацыянальнае гісторыі. У яго даробку ёсць помнік Кірылу Тураўскаму, што ў дворыку Белдзяржуніверсітэту. На 80-годдзе БДУ яго ўрачыста адкрываў рэктар А. Казулін.

А. Прохараў быў блізкі да перамогі і ў Мінску, вырабіўшы эскіз аздобы, у садружнасці з Паўлам Вайніцкім, для новае футбольнае арэны на колішнім праспекце Машэрава. Яго скульптурная кампазіцыя “Арбіта спорту” ў 2003 г. была цёпла сустрэтая і калегамі і начальствам. Гэта мелася быць дынамічная кампазіцыя з кольцаў і фігураў, што мусіла бы паволі рухацца вакол фантану. На жаль, задуму Прохарава не здзейснілі.

Не рэалізаваны пакуль і яшчэ адзін выдатны праект гэтага скульптара – мемарыял у Трасцянцы, дзе быў адзін з найбуйнейшых у Еўропе лагераў смерці. За праект мемарыялу А. Прохараў з калегамі-архітэктарамі атрымаў Гран-пры за найлепшы праект на I міжнародным конкурсе маладых архітэктараў “Леанарда 2005”.

Такім чынам поспех Аляксандра Прохарава ў Полацку быў для яго прынцыповым.

Паводле словаў працаўніка Полацкага гарвыканкаму Станіслава Красоўскага, на 4.5-тонны помнік Усяславу не было выдаткавана ані капейкі з бюджэту. Усе 300 млн рублёў, якія ён каштаваў, – прыватныя ахвяраванні.

Бронзавы Усяслаў Чарадзей з сокалам імчыць на кані на скрыжаванні вуліцаў Кастрычніцкай і Еўфрасінні Полацкай. Скульптар прыбраў неабавязковыя дэталі манументу, што былі ў эскізе. Цяпер яго сілуэт выдатна глядзіцца. Стылістыка помніка, анахранічная для нашага часу, аднак была добра ўспрынятая, зразуметая правінцыйным чынавенствам — больш, чым імпрэсіяністычны Усяслаў аўтарства Алеся Шатэрніка. Урэшце, конных статуй у Беларусі вобмаль.

Нягледзячы на вялікую колькасць манументаў у Полацку, бальшыня з іх не адыгрываюць свае ролі. Ані нягеглыя бетонныя Леў Таўстой з Леніным, ані новыя бронзавыя Еўфрасіння і Сімяон Полацкія, не кранаюць душу, не выклікаюць належнага асацыятыўнага шэрагу. Мо рамантычны герой, віцязь у ваўчынай скуры, на борздым кані, больш будзе адпаведны месцу і часу? А мо праславіцца якімі чарамі?

Паводле “Нашай Нівы” (www.nn.by)