Сёння ў свеце ўзгадваюць пра зніклых

Сёння – Сусветны Дзень зніклых без вестак. З гэтай нагоды Камітэт Чырвонага Крыжа заклікаў міжнародную супольнасць дбаць пра вырашэнне гэтай праблемы. Паводле дадзеных ААН, ад 1980 г. было зарэгістравана каля 50-ці тысяч гвалтоўных знікненняў людзей у больш як 90 краінах. У Беларусі, паводле афіцыйнай статыстыкі, штогод знікаюць тысячы людзей, але ўвага міжнароднай грамадскасці прыцягнутая да палітычных знікненняў.

Паводле дадзеных МУС Беларусі, каля 6 000 чалавек лічацца зніклымі. У міліцыю і пракуратуру з просьбай знайсці чалавека, які не вярнуўся дахаты, звяртаюцца ягоныя сваякі. Часам знаходзяцца тыя, якія паехалі ў заробкі ў суседнюю Расію, але з розных прычынаў не змаглі вярнуцца.

Распаўсюджаныя выпадкі, калі людзі састарэлага ўзросту забываюцца, дзе жывуць і нават не могуць назваць сваё прозвішча. Бывае, што падлеткі, пасварыўшыся з бацькамі, сыходзяць з дому. Часам людзей, якія загінулі на вуліцы, пахавалі як невядомых, а сваякі шукаюць іх па некалькі гадоў.

Гэта нягледзячы на тое, што ў міліцыі ёсць картатэкі – базы дадзеных пра зніклых, а таксама фатаграфіі неапазнаных трупаў.

Зрэдку ў сельскай мясцовасці знікаюць людзі, якія пайшлі ў лес ці на балота і не вярнуліся дахаты.

За апошнія дзесяць гадоў сталі вядомыя выпадкі выкрадання людзей. Самыя вядомыя – выкраданне апанентаў улады Юрыя Захаранкі, Віктара Ганчара, Анатоля Красоўскага і аператара ОРТ Змітра Завадскага. Лёс іх дагэтуль невядомы.

“Боль не сціхае, – гаворыць жонка Віктара Ганчара Зінаіда. – Абсалютна. Штодня, штохвіліны, штосекунды... Гэта не толькі мой боль. Маё дзіця пра гэта ўвесь час думае. Ведаю, што і родныя Віктара таксама... Заўсёды хочацца спадзявацца на лепшае”.

Зніклі гвалтоўна і тыя людзі, імёны якіх папросту невядомыя грамадскасці. Знаходзіліся выпадковыя сведкі, якія бачылі выкраданні. 7 ліпеня 2003 г. знік бізнесовец Раман Вальфсон. Не міліцыя, а ягоныя калегі знайшлі машыну Рамана ў двары на праспекце Машэрава. Апошні званок быў ад Рамана а 12 гадзіне. Ён паведаміў, што едзе на працу ў сваю фірму “BelFord”. Экспертыза паказала, што ў аўтамабілі невядомыя скралі ўсе дакументы і знішчылі ўсе адбіткі пальцаў.

Маці Рамана Вальфсона Эльвіра Мешчаракова жыве ў Разані. Яна лічыць, што яе сыну адпомсцілі за падтрымку беларускай апазіцыі і вольныя выказванні: “Я вам удзячная за тое, што вы пра мяне ўзгадалі. Хаця б вы, бо нікому абсалютна да гэтага няма справы. Уяўляеце? Нікому! Я адразу казала, што гэта можа быць альбо спецслужб справа, альбо гэта бытавая версія”.

Міжнародны Камітэт Чырвонага крыжа папярэджвае, што беспакаранасць такіх злачынстваў, а таксама судовыя памылкі падчас іх разгляду разбураюць давер да грамадскіх інстытутаў і стабільнасць у грамадстве. Камітэт у Дзень зніклых заклікае краіны далучацца да “Міжнароднай канвенцыі абароны ўсіх асобаў ад гвалтоўнага знікнення”.

Паводле Радыё “Свабода” (www.svaboda.org)