Пяцідзесяцігадовы юбілей рэдакцыя газета “Ніва” гатовая адзначыць у еўрапейскім судзе

14 лютага ў Польшчы, у раённым судзе Беластока пачнецца судовы працэс па справе выдаўцоў штотыднёвіка беларусаў “Ніва”. Гэта не звычайны працэс. Выдаўцоў абвінавачваюць у шэрагу парушэнняў у сферы фінансава-эканамічных адносінаў. Але шматлікія прыметы паказваюць на тое, што справа мае палітычны падтэкст.

Недакладнасці ў бухгалтэрыі ёсць практычна ў кожнай фірме і ў кожнай арганізацыі. Доказы гэтага можна знайсці і ў рапарце польскай Кантрольнай палаты, якая, правярала больш 120 фірм і арганізацыяў, знайшоўшы пры гэтым такія ж парушэнні і памылкі практычна ў кожнай з іх. У некаторых памылкі былі нават большымі, чым у “Ніве”. Але пад суд папала толькі праграмная Рада “Нівы”. На Беласточчыне многія зараз цікавяцца пытаннем: ці патрэбна польскім беларусам зараз актыўна займацца палітыкай? Ці не справакуе гэта зноўку які-небудзь судовы працэс?

За каментарамі аб нюансах па справе “Нівы” карэспандэнт Euramost.org звярнуўся да рэдактара штотыднёвіка “Ніва” Яўгена Вапы, якому у хуткім часе трэба будзе прыстаць перад судом:

— Пракуратура сама заявіла, што “ніводны злоты не быў скрадзены”. Проста была “фінансавая блытаніна”, але грошы ніхто не краў. А праблема на самой справе ў тым, што польскі бюджэт позна пералічваў газеце грошы. Міністэрства культуры, якое тады нас фінансавала, не мела да нас ніякіх прэтэнзій. Яны давалі нам грошы ў чэрвені-ліпені, а нас абвінавацілі ў тым, што мы гэтымі грошамі разлічваліся ў студзені. Трэба было плаціць з чэрвеня па кастрычнік. Але нам трэба было плаціць цэлы год, таму што газета выходзіць на працягу ўсяго года. Зараз гэта дамова афармляецца са студзеня па снежань. Атрымліваецца, нас абвінавачваюць у тым, што дзяржава зрабіла памылку. Не мы, а дзяржава! Нам пагражалі васьмю гадамі турмы, і гэта калі, па іх словах, ніводны злоты не быў скрадзены. Абвінавачаных 11 чалавек — прадстаўнікі ўсіх беларускіх арганізацый, якія ёсць на Беласточчыне. Пракуратура прапанавала нам прызнаць сваю віну і атрымаць год умоўнага тэрміну, пры гэтым называюць нас “добрымі людзьмі”. Мы не пагадзіліся, таму, што нашай віны няма.

— Што ў гэтай сітуацыі могуць для вас рабіць калегі з Беларусі і міжнародныя арганізацыі?

— Самае важкае — гэта тая падтрымка, якую мы адчулі, калі пачалася справа “Нівы”. Мы атрымалі вялізарную маральную падтрымку з самой Беларусі і ад беларускай дыяспары. У адрас польскага Сейму, прэзідэнта, прэм’ер-міністра і міністра замежных спраў дасылаліся лісты, у якіх было напісана, што беларусы і беларуская дыяспара занепакоена фактам пераследу “Нівы”, і што выдаўцам толькі за бухгалтарскую памылку пагражае такое сур’ёзнае пакаранне. Такіх лістоў было шмат. Для нас гэта было сведчаннем, што калі беларусаў у Польшчы “б’юць”, беларусы ва ўсім свеце да гэтага неабыякавыя. Гэта паказала беларускую ўзаемадапамогу і беларускую салідарнасць. Для мяне вельмі важкім момантам было тое, што за нас падпісаўся Тадэвуш Гавін — ганаровы старшыня Саюзу палякаў у Беларусі. Яго падтрымка была вельмі важкай, паколькі ён разумее, што такое атака на нацыянальныя меншасці.

— Ці звярнулі увагу на сітуацыю польскія праваабарончыя арганізацыі?

— Не. Праблемай пацікавіўся сенатар Рамашэўскі — вядомы праваабаронца. Ён наведваўся да нас з жонкай. Потым ён напісаў ліст па нашай справе міністру юстыцыі. У гэтым лісце сенатар заявіў, што такія паводзіны, у дачыненні да нас ён лічыць неадэкватнымі. Іншыя арганізацыі па правах чалавека, як, напрыклад, Хельсінскі камітэт, не звярнулі ніякай увагі на сітуацыю з “Нівай”.

— А вы туды звярталіся?

— Так, туды звяртаўся прафесар Яўген Мірановіч. Але яго зварот застаўся без адказу.

— А еўрапейскія арганізацыі?

— Спецыяльна ў еўрапейскія арганізацыі мы не звярталіся. Але копіі лістоў якія мы накіроўвалі ў польскія структуры на англійскай мове дасылалі ў еўрапейскія органы — у Еўрапейскую камісію, Еўрапейскі парламент і г.д. Калі пачнецца судовы працэс, прысутнасць людзей з Беларусі, нашых сяброў, знаёмых, якія прыедуць, каб быць з намі, будзе для нас добрай падтрымкай. Нам хацелася б, каб пра справу “Нівы” даведаліся праваахоўныя арганізацыі ў Еўропе і звярнулі на іх увагу.
Сёння Пракуратура фактычна зняла ўсе абвінавачванні. Чаму ж тады працягваецца пераслед? Польскія СМІ склалі вельмі адмоўную атмасферу ў дачыненні да нас. Мы, канешне, разлічваем на справядлівасць суда. Але калі нехта будзе асуджаны, то мы гатовыя абскардзіць гэта рашэнне, і дойдзем да еўрапейскага суда. Мы да гэтага гатовыя.

Паводле www.euramost.org
08.02.2006