Літоўска-беларускія непаразуменні

На тым тыдні ў Германіі Валдас Адамкус выказаў недавер у бок Беларусі, ад якой можна ў любы момант чакаць ваеннага нападу.

“Нападзенне беларускіх войскаў прэзідэнта Аляксандра Лукашэнка на Літву можна чакаць у любы момант. Калі Расія можа пагражаць Літве толькі ў эканамічным плане, то мяжа суседняй Беларусі не так даўно была прызнана праблематычнай нават Бруселем... Калі прачынаешся ранкам, не ведаеш, што адбываецца ў Мінску”, — цытавала літоўскага прэзідэнта газета “Die Welt”.

Заява Адамкуса падалася сенсацыйнай усім: і літоўскім, і беларускім апазіцыянерам. Аналітыкі спрабавалі высветліць, што ж было прычынай таго, што стрыманы Адамкус так эмацыйна выказаўся аб Беларусі. Прыйшлі да высноў, што літоўскі лідэр такім чынам хацеў акцэнтаваць увагу Захаду на “беларускім пытанні”.

Такая вольная інтэрпрэтацыя знешніх адносінаў выклікала занепакоенасць той часткі грамадзян, якія хацелі б нармальных, сяброўскіх адносінаў з Беларуссю. Магчыма, негатыўная ацэнкі нечаканых выказванняў В. Адамкуса прымусілі яго хутка выпраўляць становішча. І штотыднёвік “Respublika” 31 кастрычніка змясціў артыкул пад назвай “В. Адамкус адмовіўся ад сваіх словаў”, дзе цытуе выказванне прэзідэнта, якія абражаюць журналістаў, быццам бы з-за іх разгарэўся такі скандал. Тады спадар Адамкус супакоіў электарат: “Жадаю яшчэ раз упэўніць — знешняя палітыка Літвы не змянілася. Мы і далей будзем працягваць добрыя адносіны з усімі суседзямі. Бо ніякіх спісаў ворагаў у іх няма, а ваенных дзеянняў мы ні самі не рыхтуем, ні ад суседзяў не чакаем”.

Адначасова “Respublika” заўважыла, што гэта не першы выпадак, калі В. Адамкусу пасля вяртання з замежных паездак даводзіцца расплачвацца за неасцярожныя выказванні.

Не гледзячы на такія “адступленні” і рэверансы, МЗС Беларусі абвінаваціў Адамкуса ў бястактнасці. У сваім каментары кіраўнік прэс-службы ўпраўлення інфармацыі МЗС Марыя Ваньшына казала: “Літва павінна клапаціцца не прыдуманай пагрозай з боку сваіх стабільных і прадказальных суседзяў, а рэальнай пагрозай для насельніцтва ўсяго Балтыйскага рэгіёна, што ўзнікла ў сувязі з будаўніцтвам могільніка ядзернага паліва Ігналінскай АЭС”.

За Міністэрствам замежных спраў выступілі і абаронцы. Міністр абароны Беларусі Леанід Мальцаў заявіў, што словы літоўскага прэзідэнта яго здзівілі, бо “паказваюць поўнае няведанне абстаноўкі” і што “цяжка каментаваць таго, чаго няма”.

Мальцаў казаў, што Беларусь не давала ніякіх падставаў для такіх абвінавачванняў. Тым больш, падкрэсліў міністр, за апошнія час у межах некаторых дамоваў Беларусь скараціла вялікую колькасць узбраення, нават больш чым разам узятыя Англія, Германія і Францыя (па якіх паказчыках толькі рабіліся такія высновы).

Таксама здзіўленне выказаў і кіраўнік аператыўна-тэхнічным камандаваннем ВПС і войскамі ППА Беларусі палкоўнік Ігар Азаронак, у межах адказнасці якога каля 80% беларуска-літоўскай мяжы. Ваенны чыноўнік мяркуе, што выказванне прэзідэнта Літвы спадара Адамкуса выклікана правядзеннем у сярэдзіне кастрычніка ў Беларусі вучэннямі “ўсяго толькі аператыўнага ўзроўню сухапутных войскаў на паўночна-заходнім накірунку”. Толькі яны былі запланаваны і аб іх папярэджвалі ўсе памежныя дзяржавы, заўважыў камандуючы.

А ў нядзелю, увечары, на БТ з’явіўся сюжэт, у цэнтры ўвагі якога зноў аказалася заява Адамкуса. Пры гэтым на дзяржаўным тэлеканале абмяркоўвалі не сутнасць старога выказвання, а персона Адамкуса, дакладней — яго ўзрост. Падкрэсліўшы некалькі разоў, што літоўскаму лідэру далёка за семдзесят, а потым смакавалі сюжэт аб дэманстрацыі літоўскіх студэнтаў, быццам бы адлюстроўваючы негатыўныя адносіны моладзі да палітыкі Адамкуса.

З жалем у сэрцы да небарак студэнтаў карэспандэнтка “Народнай волі” Вольга Грынявіцкая вырашыла даведацца, якая ж прычына студэнцкага бунту была на сам рэч. Звязалася з Беларускім інфармацыйным цэнтрам у Літве і даведалася, што 15 кастрычніка вільнюскія студэнты абвясцілі “хвіліну маўчання па вышэйшай адукацыі”. Каля 5 тысяч маладых людзей сабралася побач з будынкам Сейма...

Моладзь была супраць недастатковага фінансавання ўсёй сферы адукацыі і павышэння аплаты за пражыванне ў інтэрнатах, не ўсе з якіх, на погляд дэманстрантаў, прыгодны да жылля. Да слова, некаторыя студэнты з Беларусі, што навучаюцца ў Вільнюскім педагагічным універсітэце на факультэце славістыкі, адмовіліся ад удзелу ў гэтай акцыі. Пракаментаваўшы, што не бачаць, супраць чаго патрэбна пратэставаць.

А тое, што кіраўніцтву было вядома аб правядзенні акцыі, на БТ не абмовіліся (трэба падаваць толькі заказаную інфармацыю). Больш за тое, перад акцыяй прадстаўнікі студэнцтва сустракаліся сам на сам з прэзідэнтам краіны Владасам Адамкусам і прэм’ер-міністрам Альгердасам Бразаускасам.

Незразумела, чаму гэту акцыю літоўскіх студэнтаў БТ абралі ў якасці ілюстрацыі цяжкага жыцця сучаснай Літвы. Слаба атрымалася. Наўрад ці ўмовы пражывання ў мінскіх, віцебскіх, магілёўскіх, гомельскіх і іншых студэнцкіх інтэрнатах лепш чым у вільнюскіх. Але ў адрозненні ад беларускіх студэнтаў, літоўскія могуць свае правы адстойваць і на вулічных мітынгах. У Беларусі за ўдзел у акцыі, не санкцыянаванай уладай, студэнтаў могуць адлічыць з ВНУ, на падставе дакумента, прынятага Міністэрствам адукацыі Беларусі, для службовага карыстання “аб мерах па недапушчэнню спроб уцягнення навучэнцаў і студэнтаў у неправавую дзейнасць палітычнага накірунку”.

Хацелася б толькі дадаць, што Валдас Адамкус з часу выбараў і інагурацыі даволі папулярны сярод літоўцаў. Быў нават момант, калі ён настаяў, каб працэс інагурацыі праходзіў не ў зале парламента, як звычайна, а на галоўнай плошчы Вільнюсе. І не памыліўся: прысягу і першую прэзідэнцкую прамову Валдаса Адамкуса прыйшлі паслухаць адразу пяць тысяч чалавек, што сабраліся на плошчы перад касцёлам.

Высновы самі з’яўляюцца: скандал раздувае беларускае чыноўніцтва, пры тым бруднымі і некарэктнымі метадамі, з дапамогай свайго падданага тэлебачання (каментарыі да якога лішнія)...

Інфармацыйны цэнтр МГА “ЗБС “Бацькаўшчына”
Па інфармацыі www.naviny.by, БЕЛТА, INLINE.RU,
газет “Свабода” і “Народная Воля”